مهمترین مهارت یک مربی، روش تدریس اوست.
روش تدریس سهگام (امتی) فرایندی است آموزشی که یادگیری را در سه مرحلهی «ایجاد انگیزه»، «مشارکت» و «تبیین» سامان میدهد و طی این فرایند، «یادگیری» شکل میگیرد و زمینهی رشد فکری و مشارکت فعال دانشآموزان فراهم میشود؛ در واقع امتی، مخففِ ایجاد انگیزه، مشارکت، تبیین و یادگیری است.
تدریس فلسفه؛ مبنای روش تدریس سهگام:
رهبر معظم انقلاب اداماللهظله: امروزه در کشورهای پیشرفتهی مادی دنیا، یکی از کارهای اساسی و یک رشتهی مهم، تدریس فلسفه برای کودکان است. خیلیها در جامعهی ما اصلاً تصور نمیکنند که برای کودک هم فلسفه لازم است. برخی تصور میکنند فلسفه به معنای یک چیز قلمبهسلمبهای است که یک عدهای در سنین بالا به آن توجه میکنند؛ این نیست!
فلسفه «شکلدادن به فکر است؛ یاد دادن فهمکردن است؛ ذهن را به فهمیدن عادتدادن است»؛ این از اول باید به وجود بیاید.
قالب مهم است. اگرچه محتوا هم در همین فلسفهی کودکان حائز اهمیت است؛ اما عمده شیوه است؛ یعنی کودک از اول کودکی عادت کند به فکر کردن، عادت کند به خردورزی؛ این خیلی مهم است. (20 مهرماه 1391)
هدف کلی این روش:
- نهادینهسازی سبک زندگی اسلامی در افکار، نگرش و رفتار
اهداف جزئی:
- افزایش ضریب یادگیری در مخاطب
- درگیر کردن ذهن مخاطب نسبت به موضوع
- تبدیل موضوع تدریس به مسئله مخاطب
- تشویق مخاطب به تفکر و تمرکز
- مشارکت دادن فعّال مخاطب در موضوع
- تبیین منطقی و عقلانی
- تثبیت و تعمیق یادگیری
- ایجاد نگرش صحیح
- ایجاد انگیزه نسبت به انجام رفتارهای متناسب با نگرش
فرایند تدریس سهگام (امتی)
گام اول) ایجاد انگیزه در مخاطب به صورت فردی (کاربرگ)
گام دوم) مشارکت گروهی (گروه رشد)
گام سوم) تبیین و انتقال مفاهیم (مربی امین)
گام اول) ایجاد انگیزه در مخاطب به صورت فردی (کاربرگ)
در گام نخست، مربی باید با طرح سؤال، انگیزه و ذهنیت دانشآموزان را برای ورود به بحث فعال کند.
در این روش، تدریس با سؤال آغاز میشود نه با توضیح.
- ویژگی سؤال:
سؤال، جلوهی ویژهی تفکر انسانی است و ذهن دانشآموز را به اندیشیدن و پاسخگویی وامیدارد. در آغاز، مربی چند سؤال کلیدی متناسب با موضوع مطرح میکند و از دانشآموزان میخواهد بهصورت فردی به آنها پاسخ دهند (شفاهی یا کتبی).
این کار باعث میشود پیش از آغاز تدریس، دانشآموزان نسبت به موضوع آمادگی ذهنی و انگیزهی درونی پیدا کنند.
- نحوهی انتخاب سؤال:
سؤالات باید بر اساس تجربیات مربی، شناخت محیط مدرسه، مشاهدات میدانی و وضعیتسنجی دقیق طراحی شوند. در واقع، طرح درس سهگام بهدنبال حل مسائل واقعی مدرسه است؛ بنابراین مرحلهی مسئلهیابی اساس این فرایند است و باید با دقت انجام گیرد.
مثال)
مسئله: دانشآموزان رفتارها یا حرفهای ناپسند و زشت دارند.
وضعیت مطلوب: دانشآموز برای خود ارزش قائل شود و ادب در گفتار و رفتار را رعایت کند.
گام دوم) مشارکت گروهی
در گام دوم، دانشآموزان به گروههای ۶ تا ۷ نفره تقسیم میشوند و هر گروه یک سرگروه دارد. اعضای گروه پاسخهای خود را با یکدیگر به اشتراک میگذارند، آنها را بررسی میکنند و در پایان، سرگروه جمعبندی نهایی را ارائه میدهد.
سپس سرگروهها، نتیجهی گفتوگوی گروهی را در کلاس مطرح میکنند.
گام سوم) تبیین و تدریس
در این مرحله، مربی پس از مشارکت و گفتوگوی دانشآموزان، به تبیین نهایی و تدریس رسمی موضوع میپردازد.
تفاوت این روش با شیوههای متداول در همین تقدم و تأخر است؛ در روش سهگام، تبیین پس از تعامل ذهنی دانشآموزان انجام میشود.
این ترتیب، باعث میشود یادگیری در مسیر منطقی زیر شکل گیرد:
- ایجاد انگیزه نسبت به موضوع
- تعامل و مشارکت
- تثبیت یادگیری
- تعمیق یادگیری
نتیجه) یادگیری
در پایان تدریس، مربی باید با روشهای مناسب، میزان یادگیری دانشآموزان را ارزیابی کند تا اثرگذاری تدریس مشخص شود.
تذکر مهم
مربیان محترم! پیش از اجرای تدریس سهگام، لازم است مراحل پیادهسازی را در قالب طرح درس مسئلهمحور امین مکتوب فرموده، سپس اقدام به اجرا در مدرسه نمایید.
