هدف از اجرای برنامه رصد و وضعیتشناسی، ایجاد درک جامع و دقیق از وضعیت فعلی مدرسه در ابعاد مختلف اخلاقی، اجتماعی، خانوادگی و فرهنگی است تا مربی بتواند نقاط قوت و ضعف، فرصتها و تهدیدها را شناسایی کرده و بر اساس آن، برنامههای خود را (در طول سال تحصیلی) بهصورت مؤثر و منسجم طراحی و اجرا کند.
او با احصای آسیبها و مسائل، تصمیم میگیرد چه اقداماتی برای رفع آنها انجام دهد؛
برای نمونه، اگر موضوعی مانند اعتیاد، یا پدیدههایی چون بیتیاس در میان آسیبهای مدرسه مشاهده شود، مبلغ میتواند برای رفع آن برنامهریزی کند، از کارشناسان مرتبط دعوت نماید و اقدام هدفمند انجام دهد.
اهداف کلیدی وضعیتشناسی
1) شناخت ارزشها، باورها و نگرشها: ارزیابی ارزشهای اخلاقی و باورهای فرهنگی غالب در میان دانشآموزان، شناخت تفاوتهای فرهنگی، و بررسی نگرشهای آنان نسبت به مدرسه و قوانین.
2) بررسی رفتارها و چالشها: شناسایی رفتارهای مخاطرهآمیز و آسیبزا، و تشخیص مشکلات رفتاری، عاطفی/روانی و ارتباطی دانشآموزان.
3) ارزیابی اثربخشی و نیازسنجی: سنجش میزان تأثیر برنامههای تربیتی و فرهنگی موجود و شناسایی نقاط ضعف آنها، همچنین تعیین نیازهای دانشآموزان به آموزشهای خاص و فعالیتهای فوق برنامه.
روش اجرا
وضعیتشناسی از طریق ابزارهای زیر انجام میشود:
- پرسشنامهها
- مصاحبهها و گفتگوهای گروهی (با دانشآموزان، والدین و کادر)؛ مراجعه به جزوهی راهنمای امین
- مشاهدات مستقیم از رفتارهای دانشآموزان در محیط مدرسه
- تحلیل اسناد و مدارک مرتبط با مسائل تربیتی
نتایج و کاربرد
نتایج به مربی امین کمک میکند تا:
- برنامههای تربیتی متناسب با نیازهای واقعی دانشآموزان طراحی کند.
- روشهای تربیتی مؤثرتری را به کار گیرد.
- محیط مدرسه را به مکانی امن و پویا تبدیل کند.
- ارتباط بین مدرسه، خانواده و جامعه را بهبود بخشد و رشد همهجانبه دانشآموزان را تسهیل کند.
تکمیل فرم وضعیتشناسی
ضروری است مربیان گرامی، ضمن دقت کافی حین پاسخگویی، برخی موارد خاصّ پرسشنامهی وضعیتشناسی را با همراهی و همکاری مدیریت مدرسه تکمیل و ثبت نمایند.
